Вітаю ўсіх на старонцы майго часапісу!
Учора надарылася мець дыскусію наконт таго, як падае роля Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы дый цікавасьць да яе. Знаёмая нямецкая студэнтка Зара, што навучылася ў Менску белмове, распавяла, як ніяк не знаходзяцца грошы на беларускія праекты, асабліва калі яны не зьвязаныя з перамогай над дыктатурай. Сапраўды, сам сутыкаўся - нямецкія фундацыі і think-tank-i пераарыентоўваюцца калі не на Кітай зь Індыяй, дык на арабшчыну якую.
Праблема яшчэ і ў тым, што ўся гэтая ўсходнеэўрапейшчына нецікавая ўжо і самім жыхарам Усходу Эўропы. І праблема гэтая глыбінная, фактычна ўсе мары пра Сярэднюю Эўропу, свабоду і г.д., што абвяшчаліся перад крахам Савецкага блёку аказаліся нічога ня вартымі дэкарацыямі і дэклярацыямі. Пасьля 1989-га хто пра іх згадваў? Ідэя Цэнтральна-Ўсходняй Эўропы, як самастойнай супольнасьці, самастойнага, яшчэ аднаго цэнтру Эўропы (а не пэрыфэрыі Заходняй Эўропы ці паласы вечнай трансфармацыі) закінутая. Праект "ЦУЭ" здадзены ў архіў. Зрэшты, тое самае датычыць і многіх нацыянальных праектаў. Усходнеэўрапейцы імкліва адмовіліся ад духу адкрывальніцтва.
Таму і ня дзіва, як зьнікае цікавасьць да рэгіёну, і ўсе прагнуць выехаць з Усходу. Ладна яшчэ гастарбайтэры едуць па грошы, але ж і эліты таксама ўцякаюць. Бо няма праекту, і так непрыкольна. І едуць туды, дзе ёсьць праект, дзе ёсьць самастойная ідэя, можа вар'яцкая, але цікавая!
Днямі адзін знаны румынскі мастак у адказ на нашае запрашэньне паўдзельнічаць у выставе прысьвечанай Усходняй Эўропе напісаў, што маўляў, панове, я ледзь вылез з гэтага ўсходнеэўрапейскага балота, а Вы мяне ізноў туды цягнеце. Прыкра, што ў свой час ён акурат на Остойропе на Захадзе і падняўся. Цяпер я ня веру ў яго шчырасьць тады. І ня ведаю, што думаць пра іншых падобных яму.
Усходняй Эўропе наагул, і кожнай з краінаў, у тым ліку Беларусі патрэбныя свае новыя праекты. Не праекты дапасаваньня да стандартаў ЭЗ, але праекты з сваім бачаньнем, свае візыі і мары. Мары, якія выйшлі б за межы атрыманьня чалецтва ў ЭЗ. Гэта ня мае быць натывізмам ці спробамі перавынайсьці ровар, але гэта мусяць быць свае ідэі. А не пасьпешны эўрааптымізм за грошы Брусэля.
Я вось згадваю, як шмат нашых суродзічаў у 19 ст. пасьля краху нашага праекту Рэчы Паспалітай хутка пайшлі служыць, хто чылійцам, зто туркам з чаркесамі, хто брытанцам, а хто і РАСЕЙЦАМ. мяне некалі зьдзівіла гісторыя Яна Вітовіча, што быў арыштаваны за паўстаньне 1831 году, і ў Сыбіры нейдзе завэрбаваўся на расейскую службу ды зь імпэтам змагаўся ў "Вялікай гульні" з брытанцамі ў Аўганістане і Пэрсіі. мяне гэта напачатку дзівіла, як так, пасьля паўстаньня і да ворага? але цяпер мне ясна, справа была ў праекце, у візыі. Безумоўна, шаленства данесьці межы Расейскай Імпэрыі да Гангі і Інда! Але якое прыгожае і велічнае шаленства, за якое не шкада і памерці! які праект!
я думаю Вітовіч мог бы пайсьці і на брытанскую службу дый стаць якім Кіплінгам, пашыраючы наадварот межы Брытанскае імпэрыі ды ганяючы маскалёў па Паміры. Наўрад ці яму было істотна, істотная была прыкольная ідэя, калі ж сваёй такой не было (праект Рэчы Паспалітай заняпаў), дык усё адно за каго ваяваць - за гавайцаў, амэрыканцаў, расейцаў!.. Калі ё добрая ідэя.
Сьцяг лістападаўскага паўстаньня 1831 году (зь Вікіпэдыі)
Важна мець нейкі годны праект. Інакш, мы ні сабе нецікавыя (таму і абыякавасьць беларусаў да сваёй культуры і мовы, бо за імі няма праекту!), ні іншым. Тады мы проста жабракі.
Дык ці можа ажыць інтэлектуальна, а пасьля і ў іншых сфэрах Усходняя Эўропа?
![[info]](http://l-stat.livejournal.com/img/userinfo.gif){kind=small}
